Kleszcze– małe/wielkie zagrożenie

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
18 czerwca 2018

Wielu z nas, na co dzień korzysta z różnych aktywności na świeżym powietrzu, nie będąc świadomymi zagrożeń i niebezpieczeństw, występujących w środowisku naturalnym.
Kleszcze - niegdyś o nich nie słyszeliśmy, a dziś informacje i pojawiające się w mediach kampanie edukacyjne z jednej strony próbują nas trochę „przestraszyć”, a z drugiej przede wszystkim wyedukować i uświadomić. W tym roku kleszczy jest wyjatkowo dużo. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m.st. Warszawie doradza, zatem jak się od nich ustrzec, co zrobić w przypadku ukąszenia, jakie stosować szczepienia, PPIS w m st. Warszawie obala także powszechnie znane mity na temat kleszczy. W Europie Środkowej największe znaczenie epidemiologiczne ma kleszcz pospolity (Ixodies ricinus).

Co to jest kleszcz?

Kleszcze to krwiopijne pajęczaki, które przenoszą wiele patogenów (wirusy, riketsje, bakterie, pierwotniaki) wywołujących choroby niebezpieczne dla ludzi i zwierząt. Są to m. in. krętki Borrelia burgdorferi, będące przyczyną boreliozy, wirusy wywołujące odkleszczowe zapalenie mózgu, czy też pierwotniaki Babesia canis, będące przyczyną babeszjozy psów.

Cykl rozwojowy kleszcza pospolitego trwa dwa lata i obejmuje trzy stadia rozwojowe – od larwy (wielkości ok. 0,8-0,9 mm), poprzez nimfę (1-1,5 mm) aż do postaci dorosłej (2-3 mm samiec i do 5 mm samica)

Na każdym etapie rozwoju do przetrwania jest mu niezbędny posiłek z krwi, dlatego szuka swojego żywiciela. Głodna dorosła samica może wypić ok 4 ml. krwi, powiększając swoją objętość 200 krotnie. Na ludzkiej skórze najczęściej jest dość słabo widoczne, jednak wyglądem przypomina wypukły, czarny łepek od szpilki z małymi odnóżami.

Kleszcz po znalezieniu się na ciele ofiary dość długo poszukuje dogodnego miejsca do wkłucia. Ukłucie kleszcza jest bezbolesne, ponieważ jego ślina zawiera substancje chemiczne o działaniu znieczulającym. Kleszcz o ile nie zostanie usunięty z powierzchni ciała, pozostaje przyssany i może pobierać krew przez 5 do 14 dni.

 Okres aktywności i miejsca występowania kleszczy.

Aktywność kleszczy rozpoczyna się wiosną, kiedy gleba osiąga temperaturę 5-7°C i kończy się, kiedy średnia temperatura powietrza spada powyżej 5°C. Jednak łagodne zimy powodują, że kleszcze mogą być aktywne przez cały rok, a do przekazania człowiekowi chorobotwórczych patogenów może dojść nawet zimą.

Bez porcji świeżej krwi mogą przetrwać nawet 3 lata. Jeśli znajdą się w mieszkaniu, mogą przetrwać kilka dni. W zamrażalniku, w temperaturze -8°C, połowa kleszczy pozostaje żywa po 24 godzinach. Dopiero temperatura poniżej -20°C powoduje ich umieranie.

opracowanie mapy Marta Konusik z metrowarszawaczytaj artykuł  

Kleszcze można złapać wszędzie tam, gdzie jest ciepło, wilgotno, gdzie występują niewysokie drzewa, krzaki, trawy, czyli ścieżki w lesie, polany, parki miejskie, okolice jezior i rzek, ale także nasze miejskie ogrody. Często też przemieszczają się na swoich ofiarach, dlatego też najbezpieczniej będzie założyć, że kleszcze możemy spotkać wszędzie. Nie jest prawdą, że kleszcze żyją na drzewach i „skaczą” na przechodzących żywicieli. Maksymalna wysokość bytowania kleszcza i czyhania na ofiarę to 1,5m. Przebywają najczęściej na spodniej stronie liści, na końcach traw, na gałęziach, w pobliżu ścieżek, skąd są mechanicznie ściągane przez żywiciela. Kleszcz wyczuwa z dość dużej odległości zapach (zwłaszcza pot a w nim kwas mlekowy, występujący po intensywnym wysiłku fizycznym), ciepło i wydychany dwutlenek węgla. Kiedy wyczuje ofiarę, wchodzi na nią i zaczyna wędrówkę po ubraniu i ciele, w poszukiwaniu ciepłych, miękkich, wilgotnych, delikatnych i dobrze ukrwionych miejsc naszej skóry.

 

Gdzie szukać kleszczy?

 

 

Należy pamiętać, że po powrocie ze spaceru z miejsc, gdzie szczególnie byliśmy narażeni na „złapanie” kleszcza, koniecznie powinniśmy sprawdzić swoje ciało. A ubrania, w których spacerowaliśmy zdjąć i wrzucić do pralki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Choroby przenoszone przez kleszcze.

Szacuje się, że co 3 kleszcz jest zarażony patogenami chorobotwórczymi. Badania pokazują jednak, że odsetek zakażonych lub zarażonych kleszczy może być lokalnie znacznie wyższy, jak w Puszczy Niepołomickiej, gdzie ok. 60 proc. kleszczy jest nosicielami patogenów wywołujących anaplazmozę i babeszjozę, a kilka proc. także boreliozę.

Choroba z Lyme zwana tez boreliozą lub krętkowicą kleszczową (czytaj więcej).

Leczenie polega na podawaniu antybiotyków, u części pacjentów konieczna jest hospitalizacja. Niestety nie ma na chwilę obecną możliwości zabezpieczenia się przed tą chorobą w postaci szczepionki, można ją jedynie leczyć po wykryciu.

Tylko niektórzy chorzy na boreliozę pamiętają o ukąszeniu przez kleszcza. Aż 2/3 chorych nigdy nie zauważyło kleszcza lub rumienia. Rumień wędrujący – jako objaw charakterystyczny występuje tylko u części chorych na boreliozę.

KZM – Kleszczowe Zapalenie Mózgu – choroba może powodować długotrwałe następstwa w postaci zaburzeń pamięci, koncentracji, niedowładów i zaników mięśniowych (czytaj więcej). Istnieje jednak możliwość profilaktyki w postaci szczepień ochronnych. 

 Leczenie ma charakter objawowy i wymaga długiej hospitalizacji.

Jak pozbyć się kleszcza?

Kleszcza należy jak najszybciej usunąć ze skóry!

Przede wszystkim powinniśmy jednak pamiętać, że kleszcza – wczepionego w skórę nie wolno smarować niczym tłustym, ani innymi substancjami, drapać, wyciskać, przypalać, gdyż może to wywołać u niego reakcję obronną w postaci „wymiotów”, w wyniku której do naszego ciała mogą dostać się patogeny chorobotwórcze (więcej informacji)

Do usunięcia kleszcza najlepsza jest zwykła pęseta. Łapiemy nią kleszcza przy samej skórze i zdecydowanym ruchem pociągamy ku górze.

Można też użyć pompki próżniowej, zakupionej w aptece, plastikowego haczyka, czy lassa typu Trix.

 

 

 

Miejsce po usunięcia kleszcza należy zdezynfekować i obserwować przez okres 30 dni pod kątem wystąpienia rumienia wędrującego. Z chwilą pojawienia się jakiegokolwiek odczynu zapalnego należy zwrócić się niezwłocznie do lekarza.

Jak się chronić?

  • Ubieraj się odpowiednio – ubranie powinno chronić jak najwięcej partii ciała;
  • Na wędrówki leśne zakładaj ubranie w jasnym kolorze, co znacznie ułatwi dostrzeżenie wędrującego po nim kleszcza. Dla niego samego kolor twojego stroju jest zupełnie bez znaczenia, ponieważ kleszcz jest ślepy;
  • Stosuj środki odstraszające kleszcze tzw. repelenty;
  • Po powrocie do domu ze spaceru w lesie lub parku obejrzyj starannie całe ciało. Zwróć uwagę na głowę (granica włosów i skóry oraz za uszami) oraz miejsca gdzie skóra jest delikatna (pod pachami, kolanami, w pachwinach i na brzuchu)
  • Stosuj szczepienia ochronne przeciw Kleszczowemu Zapaleniu Mózgu.

Pliki do pobrania