4 października Światowy Dzień Onkologii

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
4 października 2018

Nowotwór powstaje jako wynik mutacji zachodzącej w pojedynczej komórce, czyli zmian w DNA obecnym we wszystkich komórkach ciała. Rak jest to choroba polegająca na niekontrolowanym namnażaniu niektórych komórek ciała, w wyniku tego powstają guzy mogące dawać przerzuty do różnych organów. Najczęściej choroba ta diagnozowana jest u osób w starszym i średnim wieku, jednak pierwsze zmiany w komórkach mogą pojawić się znacznie wcześniej i w konsekwencji doprowadzić do powstania nowotworu. Nowotwory stanowią drugą, po chorobach układu krążenia przyczynę zgonów w Polsce. Odsetek chorych na choroby układu krążenia maleje, natomiast na chorujących na nowotwory wzrasta.

Gwarancją sukcesu w leczeniu choroby nowotworowej jest jak najwcześniejsze jej wykrycie. Zarówno w Polsce, jak i na całym świecie, funkcjonują specjalne programy przesiewowe, które pozwalają zdiagnozować chorobę w pierwszej fazie. Niestety, nawet w województwach z najwyższą zgłaszalnością, nie przekracza ona 40 procent w przypadku np. mammografii. Niezwykle ważne jest także obserwowanie własnego ciała. Wszelkie niepokojące objawy ze strony naszego organizmu powinny być niezwłocznie konsultowane z lekarzem.

Należy pamiętać, że zdrowa dieta i aktywny tryb życia wspomaga układ immunologiczny, co zwiększa ochronę przed chorobami nowotworowymi. Ważne jest również unikanie dymu tytoniowego i spalin, co również wpływa na zmniejszenie ryzyka zachorowań.

  Prawidłowe odżywianie ma duże znaczenie w profilaktyce chorób nowotworowych. Żeby zminimalizować ryzyko raka warto:

  • Utrzymywać prawidłową masę ciała. Wskaźnik BMI powinien mieścić się w przedziale 18,5 – 24,9. Zarówno niska masa ciała, jak również wysoka może stanowić ryzyko powstania nowotworu. Szczególnie trzeba wystrzegać się otyłości brzusznej. Nadwaga przyczynia się do kancerogenezy m.in. poprzez zwiększanie ryzyka stanu zapalnego, negatywny wpływ na metabolizm komórki oraz pracę układu odpornościowego. Otyłość pogarsza też rokowanie w chorobach nowotworowych – badania wykazują, że komórki tkanki tłuszczowej mają zdolność wnikania do miejsc rozwoju nowotworów i stymulowania ich wzrostu. Takie komórki występują częściej u otyłych kobiet z rakiem piersi oraz otyłych mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego. Otyłość jest związana z występowaniem 16 różnych nowotworów, w tym tych najczęściej diagnozowanych: raka piersi, jelita grubego, raka prostaty.
  • Uprawiać sport. Niezwykle ważny, stanowiący podstawę piramidy zdrowia, jest ruch. Warto dobrać aktywność fizyczną taką aby stanowiła dla nas przyjemność. Może to być spacer, jazda na rowerze, taniec, czy ćwiczenia na siłowni, w zależności od preferencji. W przypadku niektórych nowotworów brak ruchu może zwiększyć występowanie choroby aż o 40%.
  • Unikać produktów bogatych w cukier. Komórki nowotworowe żywią się cukrem. Twierdził tak niemiecki biochemik Otto Heinrich Warburg, który otrzymał Nagrodę Nobla w 1931 roku. Glukoza jest podstawowym źródłem energii dla wszystkich komórek naszego organizmu. Komórki nowotworowe potrafią wykorzystywać ją dużo wydajniej niż komórki prawidłowe, ponieważ mają więcej transporterów glukozy, a dodatkowo są w stanie uzyskać z niej aż 124 razy więcej energii niż komórki prawidłowe. Fakt, że komórki nowotworowe preferują cukier wykorzystuje się w diagnozowaniu umiejscowienia ognisk nowotworowych z wykorzystaniem tzw. metody PET czyli pozytonowej tomografii emisyjnej.
  • Zminimalizować spożycie wysoko przetworzonej żywności. Wartość energetyczna pokarmów powinna stanowić nie więcej niż 125 kcal/100
  • Dbać by w diecie było ok. 400-600 g warzyw i owoców, produkty zbożowe pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych.
  • Ograniczać spożywanie czerwonego mięsa (na tydzień max. 750 g – przed przygotowaniem). Unikać spożywanie przetworzonego mięsa. Codzienna porcja stanowiąca 50 g może zwiększyć ryzyko wystąpienia raka jelita grubego aż o 18%.
  • Zminimalizować spożywanie soli. Nie dosalać potraw. Z badań z 2010 roku z Wielkiej Brytanii wynika, iż spożycie powyżej 6 g na dzień soli odpowiada za aż 25% nowych przypadków raka żołądka.
  • Ograniczać alkohol. Nowe badania pokazują, ze jest często odpowiedzialny za występowanie m.in. raka piersi, jelita grubego, przełyku i żołądka. Naukowcy przyjmują, że graniczną dawką jest 45 gramów czystego etanolu dziennie . W przypadku raka piersi niebezpieczne są nawet małe dawki, nawet 6-8 gramów czystego etanolu dziennie (pół kieliszka wina) powoduje wzrost ryzyka zachorowania.

Zdrowy styl życia, unikanie używek, odpowiednie odżywianie to bardzo ważne czynniki pomagające w profilaktyce nowotworowej. Bardzo ważne jest unikanie stresu i jeśli to możliwe gdy występuje, konstruktywne radzenie sobie z nim. Niewątpliwie ważna jest również aktywność fizyczna, najlepiej ta, która sprawia nam przyjemność, może to być taniec, bieganie lub spacery z psem. Ważne by aktywnie spędzać czas i dbać o prawidłową masę ciała.