Światowy Dzień Wody

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
22 marca 2016

„Początkiem wszechrzeczy jest woda" - Tales z Miletu

O czym myślimy gdy do naszych oczu lub uszu dociera określenie „Błękitna Planeta”? Chyba wszystkim ludziom kojarzy się jedno, jedyne takie miejsce we wszechświecie, gdzie my ludzie żyjemy w otoczeniu świata roślin i zwierząt, a miejscem tym jest Ziemia. 75% powierzchni kuli ziemskiej zajmuje woda, występująca głównie w oceanach, rzekach, jeziorach oraz w postaci stałej w lodowcach. Część znajduje się pod powierzchnią ziemi lub w atmosferze oraz jako składnik związków chemicznych. To właśnie dzięki wodzie, Ziemia oglądana z kosmosu ma błękitny kolor.

Woda jako najbardziej ruchliwy element środowiska przyrodniczego bierze udział w nieustannym krążeniu pomiędzy atmosferą, wodami śródlądowymi i oceanicznymi, litosferą i biosferą. Jej ilość w ziemskiej atmosferze jest stała, zmienia się jedynie jej stan skupienia. Woda to środowisko życia, warunkujące byt całej przyrody ożywionej, jak również surowiec w produkcji dóbr materialnych,  pozwalający na rozwój życia gospodarczego.

Gdyby nie pojawienie się wody na ziemi nie byłoby najmniejszej szansy na narodzenie się życia. Los wszystkich organizmów, w tym człowieka jest nierozerwalnie związany z losem wody w przyrodzie. Woda jest niezbędna do rozwoju wszelkich form życia, a przerwanie jej obiegu oznacza śmierć. Woda w naszym organizmie spełnia wiele funkcji biologicznych, m.in.:

- jest składnikiem wszystkich tkanek oraz płynów ustrojowych;

- uczestniczy w przebiegu wielu reakcji biochemicznych;

- rozpuszcza pokarm, ułatwia jego transport, uczestniczy w procesie wchłaniania pożywienia z jelit w celu odżywiania komórek;

- zwilża błonę śluzową, powierzchnie stawów i gałki oczne;

- stanowi środek transportu wewnątrzustrojowego oraz środowisko niezbędne do usuwania końcowych produktów przemiany materii w tym również metabolitów szkodliwych;

- utrzymuje odpowiednie wymiary i kształty komórek;

- reguluje  temperaturę ciała.

Bez jedzenia możemy przeżyć kilka tygodni, ale bez wody - zaledwie kilka dni. Jest rzeczą oczywistą, że przy tak olbrzymim znaczeniu wody dla życia ludzkiego niebagatelną sprawą jest jej odpowiednia jakość.

Bezpieczeństwo najważniejszego, masowego produktu zapewnia szereg regulacji prawnych. W Polsce są to:

1) Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) reguluje m.in.:

- zarządzanie zasobami wodnymi,

- zasady podziału i korzystania z wód,

- ustala organy odpowiedzialne za gospodarowanie i stan zasobów wodnych,

- określa zasady ochrony i monitoringu jakości wód.

2) Strategię zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi reguluje Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz.139).

3) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. z 2002 r. Nr 204, poz. 1728) - dotyczy jakości wód (surowca) pobieranych przez przedsiębiorstwa uzdatniania do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia.

4) O ochronie sanitarnej wody surowej (przed uzdatnieniem) powierzchniowej i podziemnej  mówi Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800).

5) Zasady sprawowania kontroli nad jakością wody oraz wartości dopuszczalne dla poszczególnych parametrów podlegających nadzorowi zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2015 r. poz. 1989).

Aglomerację warszawską liczącą  1765 000 mieszkańców w wodę przeznaczoną do spożycia zaopatruje przede wszystkim Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. st. Warszawie S.A. Woda do produkcji ujmowana jest z głównie z wód powierzchniowych. Ujęcie wody zlokalizowane na Zalewie Zegrzyńskim, mieszczące się na terenie powiatu legionowskiego, zasila Zakład Wodociągu Północnego w Wieliszewie. Źródłem wody dla dwóch pozostałych zakładów ujmujących wodę powierzchniową i infiltracyjną tj. Zakładu Wodociągu Centralnego i Zakładu Wodociągu Praskiego jest rzeka Wisła. Wodociągi warszawskie  ujmują także wody głębinowe. Teren dzielnicy Warszawy Wawer zaopatrywany jest w wodę z lokalnych stacji uzdatniania wody SUW „Falenica” i SUW „Radość” oraz w dzielnicy Warszawa Wesoła. Warszawski system wodociągowy obejmuje swym zasięgiem ok. 80% terenów w granicach administracyjnych miasta Warszawy  i zaspokaja potrzeby 95,5% mieszkańców stolicy. Woda po uzdatnieniu za pomocą systemów pompowych oraz poprzez sieć dystrybucyjną dostarczana jest do odpowiednich stref, na które jest podzielone miasto. Lewobrzeżna Warszawa, z wyłączeniem Powiśla, Sadyby i Wilanowa zasilana jest w wodę z Zakładu Wodociągu Centralnego i uzupełniana z Zakładu Wodociągu Północnego poprzez przepompownię znajdującą się na Marymoncie. Prawobrzeżną część Warszawy oraz tereny podskarpowe (Powiśle, Sadyba, Wilanów) zaopatrywana jest przez Zakład Wodociągu Praskiego i Zakład Wodociągu Północnego poprzez stację strefową zlokalizowaną na Białołęce. Jak deklaruje MPWiK w m. st. Warszawie S.A. zasięg działania poszczególnych Zakładów nie jest stały i może ulegać zmianie w zależności od układu ciśnienia i zapotrzebowania wody poprzez różne rejony miasta. W zależności od potrzeb poszczególne zakłady mogą się również wzajemnie uzupełniać i zastępować w dostawie wody. Wodociągi warszawskie sprawują wewnętrzną kontrolę jakości wody spełniając dyspozycje odpowiednich przepisów. Podstawowym źródłem informacji określającym jakość wody są badania prowadzone na wyjściach do sieci oraz hydrantach zlokalizowanych na terenie miasta. Aktualne wyniki z badań wody zamieszczane zostają na stronie informacyjnej MPWiK w m. st. Warszawie S.A. Raz w miesiącu na łamach Gazety Wyborczej pojawia się informacja o jakości wody opatrzona komentarzem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. st. Warszawie.

Na mocy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139) oraz ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412) nadzór nad urządzeniami wodnymi oraz ocenę jakości wody przeznaczonej do spożycia prowadzą organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Bieżący nadzór sanitarny nad jakością wody sprawowany jest w formie monitoringu – cyklicznych badań próbek wody, które pobiera się z ustalonych, stałych punktów, zaś oceny dokonuje się na podstawie uzyskanych wyników z w/w badań w odniesieniu do limitów przedstawionych w rozporządzeniu  Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2015 r., poz. 1989).

Oprócz powyższych na każdym wodociągu wyznaczony jest punkt, w którym prowadzony jest monitoring codzienny. Z punktów zlokalizowanych na sieci próbki wody pobierane są raz na miesiąc celem przeprowadzenia wymaganych, podstawowych  oznaczeń mikrobiologicznych i fizyko – chemicznych zaś w próbkach wody pobieranych raz na kwartał z wyjść u „producenta” oraz w kilku innych punktach na sieci przeprowadzane są oznaczenia w zakresie monitoringu przeglądowego, który ocenia dodatkowo poziom zawartości metali ciężkich, pestycydów oraz innych szkodliwych substancji wymienionych w przywołanym powyżej rozporządzeniu. Oprócz powyższych na każdym wodociągu wyznaczony jest punkt, w którym prowadzony jest monitoring codzienny.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. st. Warszawie prowadzi nadzór nad jakością wody ujmowanej z ujęć głębinowych, studni oligoceńskich, które stanowią alternatywne źródło zaopatrzenia ludności w wodę. W obecnej chwili do użytku mieszkańców przeznaczonych jest 100 takich ujęć.

Jakość wody w wodociągach warszawskich oraz z ujęć oligoceńskich kwestionowana była ze względu na ponadnormatywne zawartości związków żelaza, amoniaku i manganu a także związaną z tym podwyższoną mętność i barwę wody. Wystąpienie przekroczenia w/w parametrów są wynikiem wtórnego  zanieczyszczenia sieci wodociągowej. Ponowne badania nie wykazywały jednak obecności mikroorganizmów chorobotwórczych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. st. Warszawie w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego sprawuje także kontrolę nad jakością wody ciepłej w kierunku obecności pałeczek bakterii Legionella sp. Sztucznym rezerwuarem tych bakterii są systemy ciepłej wody i urządzenia wentylacyjne dlatego mikroorganizmy te kolonizują baseny perełkowe, głowice natryskowe, inhalatory, turbiny dentystyczne, urządzenia klimatyzacyjne, wieże chłodnicze, nawilżacze powietrza, prysznice, fontanny oraz inne urządzenia wytwarzające mgłę wodną. Obecność bakterii Legionella sp. w wodzie, w przypadku ludzi starszych oraz pacjentów o obniżonej odporności, może stać się przyczyną wystąpienia niebezpiecznych legionelloz. Najczęściej identyfikowane typy zachorowań wywołane przez wspomniane mikroorganizmy to choroba legionistów (ciężkie zapalenie płuc) oraz gorączka Pontiac.

Art. 4, ust. 1 Ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który brzmi: „Do zakresu działania Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących: higieny środowiska, a zwłaszcza wody do spożycia, czystości powietrza atmosferycznego, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach” – zobowiązuje organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej do prowadzenia nadzoru nad akwenami będącymi miejscem rekreacji i uprawnia sportów wodnych. W związku z powyższym PPIS w m. st. Warszawie uwzględnił konieczność monitoring jakości wody z basenów kąpielowych, który jest prowadzony przez właścicieli obiektów.

Większość ludzi niewiele wie o jakości wody, którą pije. Ludwik Pasteur twierdził, że z wodą wypijamy 90% swoich chorób i niewiele się pomylił. Aktualnie na świecie 80% wszystkich zachorowań jest związane z zanieczyszczeniem wody pitnej. Dotyczy to przede wszystkim krajów Afryki, Azji i Ameryki Południowej. Szacuje się że aż miliard ludzi na świecie nie ma bezpośredniego dostępu do wody pitnej a choroby wynikające z braku czystej wody każdego dnia powodują śmierć wielu tysięcy ludzi. Woda to najbardziej uniwersalny rozpuszczalnik w przyrodzie, może rozpuścić wszystko, jest to tylko kwestia czasu. W wodzie rozpuszcza się łatwo ponad 2500 różnych substancji chemicznych, ponad 90% z nich nie jesteśmy w stanie w jakikolwiek sposób wyczuć. Należy zatem uświadomić sobie fakt, że wszystkie odpady mają bezpośrednią styczność z wodami gruntowymi i powierzchniowymi, które wykorzystuje się następnie jako surowiec do produkcji wody do spożycia. Spróbujmy zatem chronić nasze zasobu wody, których na terenie naszego kraju jest stosunkowo niewiele. Dbajmy o środowisko już w naszym gospodarstwie domowym. Stosujmy w rozsądnych ilościach środki do pielęgnacji ciała, ochrony czystości oraz zażywanie leków. Wszystkie te produkty jako ścieki komunalne trafiają do środowiska zmieniając jego jakość, a tym samym jakość naszego życia.

Z tego krótkiego przeglądu faktów wynika, że człowiek powinien myśleć o wodzie z nieustannym zachwytem, to dzięki niej powstało Życie na Ziemi. Woda jest źródłem życia i piękna, ale może okazać się groźnym żywiołem, jeśli nie będziemy traktować jej z szacunkiem i chronić przed samymi sobą.

„Wodo, nie masz ani smaku, ani koloru, ani zapachu, nie można ciebie opisać, pije się ciebie nie znając ciebie. Nie jesteś niezbędna do życia; jesteś samym życiem” – A. Saint - Exupery